Türkiye’de emeklilik sisteminde köklü bir dönüşüm başlıyor. SGK emeklilerine yönelik yeni maaş hesaplama sistemi, 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç dönem üzerinden yapılandırılacak. Bu kapsamda, özellikle SSK ve Bağ-Kur’lular için prime esas kazanç (SPEK) ve toplam çalışma süresi artık daha belirleyici hale gelecek.
Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde şekillenen yeni model, çalışanları sistemde daha uzun süre tutmayı hedefliyor. Böylece hem sosyal güvenlik sisteminin yükü hafifletilecek hem de daha fazla prim ödeyen kişilerin daha yüksek maaş almasının önü açılacak.
Halihazırda kullanılan karma hesaplama sistemi, yıllara göre değişen Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve çarpanları nedeniyle eşitsizlik yaratıyor. 1999 öncesi çalışanlar daha avantajlı görülürken, özellikle 2008 sonrası sigortalı olanlar için bu sistem dezavantaj yaratıyor. Yeni düzenlemeyle bu dengenin giderilmesi amaçlanıyor.
Emekli maaşı; brüt kazanç, gün sayısı, güncelleme katsayısı, enflasyon ve büyüme oranlarına göre hesaplanıyor. Ancak bu unsurlar yıllara göre değiştiği için aynı prim gününe sahip iki kişi arasında ciddi farklar oluşabiliyor. Özellikle 2024 yılında emekli olanlar, önceki yıllara göre daha yüksek maaş aldı çünkü güncelleme katsayısı yüzde 30 daha avantajlıydı. Bu fark dilekçeyle 1,3659 katsayı farkı olarak da geri alınabiliyor.
Yeni modelde dikkat çeken başlıklar şöyle:
Çalışma süresi ve gün sayısı maaşta daha belirleyici olacak.
Sistemde kalma süresi uzadıkça maaş artacak.
Yüksek prim ödeyen daha fazla emekli aylığı alacak.
Karma yapı yerine sade ve tek formüllü sistem uygulanacak.
Ayrıca sabit güncelleme katsayısı belirlenerek her yıl farklı maaş farklarının oluşması engellenmek isteniyor. TBMM Komisyonu'nda sunum yapan Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas da bu düzenlemeye dikkat çekti. Böylece geçmişe dönük maaş eşitsizliklerinin önüne geçilecek.
Taban maaş uygulamasının da sürdürüleceği belirtiliyor. Şu an 8-9 bin TL maaş hakkı olan bir emekliye Hazine katkısıyla 14.469 TL ödeme yapılırken, Temmuz ayında bu tutarın artması bekleniyor.