Instagram’ın son güncellemesiyle birlikte platforma eklenen haritalı paylaşım özelliği, kullanıcılar arasında mahremiyet ve veri güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Mesajlaşma (DM) bölümüne entegre edilen bu yeni işlev, kullanıcıların içeriklerini gerçek zamanlı konumla ilişkilendirerek paylaşmalarına olanak tanıyor. Ancak özellik ilk etapta eğlenceli ve işlevsel gibi görünse de uzmanlara göre ciddi güvenlik riskleri barındırıyor.

Meta tarafından yapılan açıklamada bu özelliğin tercihe bağlı olduğu belirtildi. Ancak sosyal medya kullanıcılarının çoğu, güncelleme sonrası bu seçeneği farkında olmadan aktif edebiliyor. Özellikle genç kullanıcılar arasında hızla yaygınlaşan haritalı paylaşım özelliği, bireyleri lokasyon bazlı olarak daha şeffaf ve izlenebilir hale getiriyor.

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi ve Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, yeni özelliğin sadece sosyal etkileşimi değil, aynı zamanda geniş çaplı bir veri toplama stratejisini de devreye soktuğunu belirtiyor. Cihazın GPS donanımı üzerinden sadece ilçe ya da mahalle değil, sokak ve apartman düzeyinde bilgi aktarımının mümkün olduğunu ifade eden Kırık, kullanıcıların bu veriler üzerinden davranışsal profil çıkarmaya uygun hale geldiğini vurguluyor. Özellikle sabah saatlerinde sık ziyaret edilen lokasyonlar ya da alışveriş merkezlerinde geçirilen süre gibi bilgiler, algoritmalar tarafından analiz edilerek kişiselleştirilmiş reklam hedeflemelerinde kullanılabiliyor.

Yeni özellik aynı zamanda fiziksel güvenlik açısından da eleştiri konusu. Gerçek zamanlı konum paylaşımı, bireylerin dijital ortamda takip edilebilmesini kolaylaştırıyor. Dijital rahatsız etme biçimlerinin fiziksel düzeye taşınabileceğini belirten Prof. Dr. Kırık, özellikle çocuklar ve genç kullanıcıların kötü niyetli kişiler tarafından daha kolay manipüle edilebileceğini ve hedef haline gelebileceğini aktarıyor.

Bir diğer endişe kaynağı ise siber suçluların bu verileri kötüye kullanma ihtimali. Konum verilerine erişen bir kişi, hedef kullanıcının evde olup olmadığını, tatilde mi bulunduğunu ya da gün içindeki hareket güzergahını tespit edebilir. Bu da hem fiziki hem dijital dolandırıcılık faaliyetleri için zemin oluşturabilir. Örneğin “bulunduğunuz konuma kargonuz geliyor” gibi sosyal mühendislik taktikleriyle bireyler kandırılabilir.

Prof. Dr. Kırık’a göre bu özellikten kaynaklanabilecek risklere karşı alınacak en temel önlem, özelliğin kullanımını sınırlamak ya da tamamen devre dışı bırakmak. Kullanıcılara, Instagram uygulaması ve cihazlarının ayarlar bölümünden konum erişim iznini kontrol etmeleri öneriliyor. Ayrıca konum geçmişinin kaydedilmesinin önüne geçmek için hem uygulama hem cihaz bazlı ayarlarda gerekli kontrollerin yapılması gerektiği ifade ediliyor.

Gizliliğini korumak isteyen kullanıcılar için Instagram’da konum paylaşımını kapatma adımları şu şekilde özetleniyor:

  1. Uygulamada profil sayfanıza girin ve sağ üstteki üç çizgiye dokunun.

  2. 'Ayarlar ve Gizlilik' seçeneğine tıklayın.

  3. 'Hikaye, Canlı Yayın ve Konum' başlığına girin.

  4. 'Konum Paylaşımı' bölümünden ‘Hiç kimse’ seçeneğini işaretleyerek paylaşımı devre dışı bırakın.

  5. Telefonunuzun ayarlarına girerek Instagram uygulamasının konum iznini kapatın.

Uzmanlara göre, bu tarz konum tabanlı özellikler alışkanlığa dönüşmeden önce bireylerin bilinçli hareket etmesi ve mahremiyet haklarını koruyacak adımlar atması gerekiyor